“ปลายูนิคอร์นจมูกสั้น”
ชื่อวิทยาศาสตร์: Naso unicornis ชื่อสามัญ: Bluespine Unicornfish
ลักษณะทั่วไปและการแยกเพศ ปลายูนิคอร์นจมูกสั้นมีลักษณะเด่นคือ มีเขายื่นออกจากหน้าผาก (แต่จะไม่เลยปาก) ซึ่งเขานี้มีไว้เพื่อดึงดูดทางเพศและจะยาวขึ้นตามอายุของปลา ลำตัวมีสีเทาอมฟ้า โตเต็มที่มีขนาดประมาณ 70 เซนติเมตร ครีบหางยาวและโค้งงอคล้ายเคียว บริเวณคอดหางมีหนามแหลมคมข้างละ 2 อัน ใช้ในการป้องกันตัว
สำหรับการแยกเพศ สามารถสังเกตได้จากบริเวณคอดหาง โดยเพศผู้จะมีหนามกว้างและแหลมกว่าเพศเมีย
แหล่งที่อยู่อาศัย พบแพร่กระจายทั่วไปในเขตอินโดแปซิฟิก มักอาศัยตามร่องน้ำตื้นและแนวปะการัง โดยอาศัยอยู่กันเป็นฝูง
พฤติกรรมการกินอาหาร ออกหากินในเวลากลางวัน อาหารหลักได้แก่ สาหร่าย และแพลงก์ตอน โดยจะใช้ปากขูดสาหร่ายออกจากหินและผิวปะการัง
การสืบพันธุ์ ในช่วงเกี้ยวพาราสี ตัวผู้จะแสดงพฤติกรรมเปลี่ยนสีที่เขาบนหัวและส่วนต่างๆ ของร่างกายอย่างรวดเร็ว เมื่อจับคู่สำเร็จ ตัวเมียจะปล่อยไข่ และตัวผู้จะฉีดน้ำเชื้อเพื่อปฏิสนธิภายนอก จากนั้นพ่อแม่จะไม่มีการดูแลไข่ต่อ
ความสำคัญต่อระบบนิเวศและกฎหมายคุ้มครอง ปลายูนิคอร์นจมูกสั้น เป็นปลาทะเลที่ไม่เป็นอันตรายต่อมนุษย์ และมีบทบาทสำคัญในระบบนิเวศของแนวปะการัง โดยช่วยควบคุมการเจริญเติบโตของสาหร่ายบนแนวปะการังที่อาจปกคลุมจนขัดขวางการสังเคราะห์แสง ช่วยลดโอกาสการฟื้นตัวของแนวปะการัง
ปัจจุบันประเทศไทยมีมาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมในพื้นที่จังหวัดภูเก็ต ตามประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2567 ซึ่งห้ามจับ หรือครอบครองปลาสวยงามบางชนิด รวมถึง ปลาขี้ตังเบ็ดในสกุล Naso ที่มีความยาวไม่เกิน 30 เซนติเมตร
ปลาที่มีลักษณะใกล้เคียงในสกุล Naso
- ปลายูนิคอร์นเขาสั้น (ชื่อวิทยาศาสตร์: Naso annulatus / ชื่อสามัญ: Whitemargin unicornfish)
- ปลายูนิคอร์นลายจุด (ชื่อวิทยาศาสตร์: Naso brevirostris / ชื่อสามัญ: Spotted unicornfish)
- ปลายูนิคอร์นหลังค่อม (ชื่อวิทยาศาสตร์: Naso brachycentron / ชื่อสามัญ: Humpback unicornfish)
จัดทำโดย: นางสาวธัญยพร คงสมปราย
เอกสารอ้างอิง
- กรมประมง. (ม.ป.ป.). Naso unicornis (ปลายูนิคอร์น). DOF FishBase.
- พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำภูเก็ต. (ม.ป.ป.). รหัสสัตว์น้ำ (Unicorn fish code).
- ราชกิจจานุเบกษา. 2567. ประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนดเขตพื้นที่และมาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม ในบริเวณพื้นที่ภูเก็ต.
- FishBase. (2567). Naso unicornis summary page. FishBase.
- Reef Thailand. (ม.ป.ป.). Bluespine unicornfish.
- Scuba.com. (2567). ปลาฝูงหน้าแปลก.
- SiamFishing. (2559). ขอความรู้เรื่องปลา naso unicornis หน่อยครับ (กระสุนเวียนหัว).
- Wehkamp, S., & Fischer, A. (2566). Sexual dimorphisms in the bluespine unicornfish, Naso unicornis (Acanthuridae): External metrics for movement ecology and life history. Environmental Biology of Fishes, 106(8), 899-920.
