ทัชพูล (Touch Pool) คือ โซนจัดแสดงแอ่งน้ำจำลองที่รวบรวมสัตว์ทะเลชนิดที่ไม่เป็นอันตรายและไม่มีพิษมาไว้ด้วยกัน สัตว์แต่ละชนิดมีผิวสัมผัสและรูปร่างที่แตกต่างกันออกไป โซนนี้ถูกออกแบบมาเพื่อเปิดโอกาสในการเรียนรู้ และเสริมสร้างประสบการณ์ให้แก่นักท่องเที่ยวผ่านการสัมผัสสัตว์ทะเลด้วยมือเปล่าอย่างใกล้ชิด รวมทั้งช่วยสร้างความตระหนักรู้ถึงความสำคัญและคุณค่าของสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ต่อระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง
ทำความรู้จักสิ่งมีชีวิตในทัชพูล: สัตว์กลุ่มเอคไคโนเดอร์มาตา (Echinodermata)
สิ่งมีชีวิตที่จัดแสดงในทัชพูล จัดอยู่ในไฟลัมเอคไคโนเดอร์มาตา (Echinodermata) หรือกลุ่มสัตว์ทะเลผิวหนามที่ไม่มีกระดูกสันหลัง มีลักษณะเด่นคือมีหนามปกคลุมผิวลำตัว และใต้ผิวหนังมีโครงสร้างภายในเป็นแผ่นหินปูนหรือหินปูนชิ้นเล็กๆ เรียงต่อกัน ทุกชนิดอาศัยอยู่ในทะเลและดำรงชีวิตอยู่บริเวณพื้นทะเล
ลักษณะทางชีววิทยาของสิ่งมีชีวิตในทัชพูล
สิ่งมีชีวิตที่จัดแสดงภายในทัชพูล จัดอยู่ในไฟลัมเอคไคโนเดอร์มาตา (Echinodermata) หรือกลุ่มสัตว์ทะเลผิวหนามที่ไม่มีกระดูกสันหลัง ลำตัวปกคลุมด้วยหนาม และมีโครงสร้างภายในเป็นแผ่นหินปูนหรือหินปูนชิ้นเล็กๆ เรียงต่อกันอยู่ใต้ผิวหนัง สัตว์ในกลุ่มนี้อาศัยและดำรงชีวิตอยู่บริเวณพื้นทะเล โดยสามารถจำแนกออกเป็น 5 กลุ่มใหญ่ ได้แก่
- Crinoidea (ดาวขนนก)
- Asteroidea (ดาวทะเล)
- Ophiuroidea (ดาวเปราะ)
- Echinoidea (เม่นทะเล)
- Holothuroidea (ปลิงทะเล)
ลักษณะเด่นทางสรีรวิทยา: สัตว์ทะเลกลุ่มนี้มีโครงสร้างร่างกายสมมาตรในแนวรัศมีจำนวน 5 แฉก (ยกเว้นกลุ่มปลิงทะเล) มีระบบท่อน้ำภายในร่างกาย และขับเคลื่อนด้วยเท้าขนาดเล็กจำนวนมากที่เรียกว่า “เท้าท่อ” (Tube feet) โดยส่วนใหญ่จัดเป็นสัตว์กินเนื้อ
ความสำคัญต่อระบบนิเวศของสัตว์ทะเลที่จัดแสดง
ภายในทัชพูล ได้คัดเลือกสิ่งมีชีวิตมาจัดแสดงเป็น 2 กลุ่มหลัก ซึ่งแต่ละกลุ่มล้วนมีบทบาทสำคัญต่อความสมดุลของท้องทะเล ได้แก่:
1. กลุ่มดาวทะเล (Starfish) ดาวทะเลทำหน้าที่เป็นผู้ล่าที่มีบทบาทสำคัญในการควบคุมและรักษาสมดุลความหลากหลายทางชีวภาพ นอกจากนี้ยังใช้เป็นดัชนีชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศชายฝั่งและแนวปะการัง สายพันธุ์ที่จัดแสดง ได้แก่:
- ดาวทะเลสีน้ำเงิน (Linckia laevigata)
- ดาวทะเลชนิดต่างๆ (Pentaceraster regulus, Pentaceraster cumingi, Protoreaster nodosus, และ Anthenea regalis)
- ดาวส้มแดง (Anthenea pentagonula)
- ดาวหมอนปักเข็ม (Culcita schmideliana)
2. กลุ่มปลิงทะเล (Sea Cucumber) ปลิงทะเลเปรียบเสมือนพนักงานทำความสะอาดพื้นทะเล โดยช่วยลดปริมาณสารอินทรีย์ตกค้างในระบบ และบางชนิดสามารถใช้เป็นดัชนีบ่งชี้คุณภาพน้ำทะเลได้ ในแง่ของความสำคัญทางเศรษฐกิจ ปลิงทะเลสามารถนำมาแปรรูปเป็นอาหารที่มีมูลค่าสูง และบางชนิดมีคุณสมบัติในการนำมาสกัดเป็นยารักษาโรค สายพันธุ์ที่จัดแสดง ได้แก่:
- ปลิงลายหินอ่อน (Pearsonothuria graeffei)
- ปลิงดำ (Holothuria atra)
ข้อปฏิบัติในการเข้าชมและสัมผัสสิ่งมีชีวิต (Visitor Guidelines)
เพื่อสวัสดิภาพของสัตว์น้ำและเพื่อความปลอดภัยของผู้เข้าชม ขอความร่วมมือทุกท่านปฏิบัติตามกฎกติกาอย่างเคร่งครัด ดังนี้:
- สัมผัสด้วยความระมัดระวัง: สัมผัสสัตว์ด้วยความอ่อนโยนและเบามือ ห้ามบีบ กด หรือเขย่าตัวสัตว์โดยเด็ดขาด
- ห้ามนำสัตว์พ้นน้ำ: ห้ามนำสิ่งมีชีวิตขึ้นมาเหนือน้ำทะเลโดยเด็ดขาด เนื่องจากจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบการหายใจของสัตว์
- การจัดวางสัตว์น้ำ: เมื่อเสร็จสิ้นการเรียนรู้ โปรดวางสัตว์น้ำกลับลงในบริเวณเดิม ในลักษณะคว่ำหน้าตามปกติ ห้ามวางในลักษณะหงายด้านท้องขึ้นมา
- ข้อควรระวังสำหรับเยาวชน: ผู้ปกครองต้องดูแลและให้คำแนะนำบุตรหลานอย่างใกล้ชิดตลอดเวลาที่อยู่ในบริเวณส่วนจัดแสดง
แหล่งที่มาอ้างอิงข้อมูล: รศ.สุรินทร์ มัจฉาชีพ (2547), Putchakarn, S. et al. (2017)
