การแพร่กระจายของ สัตว์น้ำต่างถิ่น (Alien Species) ถือเป็นหนึ่งในปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศทางน้ำดั้งเดิมของประเทศไทย เพื่อจัดระเบียบและรักษาทรัพยากรสัตว์น้ำให้เป็นแหล่งอาหารที่ยั่งยืน ภายใต้หลักธรรมาภิบาล (Good Governance) และการใช้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ดีที่สุด (Best Scientific Evidence)
พระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558
จึงได้กำหนดมาตรการควบคุมสัตว์น้ำที่อาจเป็นอันตรายต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อมไว้อย่างเข้มงวด
1. มาตรา 64: สัตว์น้ำที่ “ห้ามมีไว้ในครอบครอง”
กฎหมายกำหนดห้ามมิให้บุคคลใดครอบครองสัตว์น้ำที่อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกายมนุษย์ สัตว์น้ำอื่น สิ่งแวดล้อม หรือทรัพย์สิน โดยครอบคลุมสัตว์น้ำที่มีชีวิตทุกขนาด รวมถึงไข่และน้ำเชื้อ ดังนี้:
- ปลาปิรันยาที่มีชีวิต: ทุกชนิดในสกุล Serrasalmus, สกุล Rooseveltiella และสกุล Pygocentrus
- ปลาไหลไฟฟ้าที่มีชีวิต: ทุกชนิดในสกุล Electrophorus
- ปลาดุกไฟฟ้าที่มีชีวิต: ทุกชนิดในสกุล Malapterurus และสกุล Paradoxoglanis
ข้อยกเว้น: อนุญาตเฉพาะการครอบครองโดยหน่วยงานทางราชการเพื่อประโยชน์ทางวิชาการเท่านั้น
2. มาตรา 65: สัตว์น้ำที่ “ห้ามเพาะเลี้ยงในราชอาณาจักร”
ห้ามเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชนิดที่อาจส่งผลกระทบและเป็นภัยคุกคามต่อระบบนิเวศธรรมชาติ เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตอย่างถูกต้องจากกรมประมง โดยมีรายชื่อสัตว์น้ำควบคุม ดังนี้:
จำพวกปลา
| ลำดับ | ชื่อภาษาไทย | ชื่อสามัญ (Common Name) | ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific Name) |
| 1 | ปลาหมอสีคางดำ | Blackchin tilapia | Sarotherodon melanotheron |
| 2 | ปลาหมอมายัน | Mayan cichlid | Mayaheros urophthalmus |
| 3 | ปลาหมอบัตเตอร์ | Zebra cichlid | Heterotilapia buttikoferi |
| 4 | ปลาทุกชนิดในสกุล Cichla และปลาลูกผสม | Peacock cichlid, Butterfly peacock bass | Cichla spp. |
| 5 | ปลาเทราท์สายรุ้ง | Rainbow trout | Oncorhynchus mykiss |
| 6 | ปลาเทราท์สีน้ำตาล | Sea trout | Salmo trutta |
| 7 | ปลากะพงปากกว้าง | Largemouth black bass | Micropterus salmoides |
| 8 | ปลาโกไลแอทไทเกอร์ฟิช | Goliath tigerfish, Giant tigerfish | Hydrocynus goliath |
| 9 | ปลาเก๋าหยก | Jade perch | Scortum barcoo |
| 10 | ปลาที่มีการดัดแปลงหรือตัดแต่งพันธุกรรม (GMO/LMO) ทุกชนิด | – | – |
จำพวกสัตว์น้ำอื่น
| ลำดับ | ชื่อภาษาไทย | ชื่อสามัญ (Common Name) | ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific Name) |
| 1 | ปูขนจีน | Chinese mitten crab | Eriocheir sinensis |
| 2 | หอยมุกน้ำจืด | Triangle shell mussel | Hyriopsis cumingii |
| 3 | หมึกสายวงน้ำเงินทุกชนิด | Blue-ringed octopus | Hapalochlaena spp. |
3. บทกำหนดโทษตามกฎหมาย
หากฝ่าฝืนมีบทลงโทษตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 ดังนี้:
- กรณีครอบครองหรือเพาะเลี้ยงโดยไม่ได้รับอนุญาต: ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
- กรณีปล่อยหรือทำให้หลุดรอดลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติหรือแหล่งน้ำสาธารณะ: ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
เอกสารอ้างอิง
- กฎกระทรวงกำหนดสัตว์น้ำที่ห้ามมีไว้ในครอบครอง พ.ศ. 2559. (2559, 1 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 133 ตอนที่ 56 ก. หน้า 19.
- ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำหนดชนิดสัตว์น้ำที่ห้ามเพาะเลี้ยงในราชอาณาจักร พ.ศ. 2564. (2564, 17 มิถุนายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 138 ตอนพิเศษที่ 130 ง. หน้า 9.
- พระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558. (2558, 13 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 132 ตอนที่ 108 ก. หน้า 1.
เรียบเรียงข้อมูล/จัดทำโดย: นักวิชาการประมงปฏิบัติการ Phuket Marine Biological Center
เผยแพร่โดย: ชลนารี ช่วยแท่น นักประชาสัมพันธ์
