“หญ้าทะเล” เป็นพืชดอกและเป็นพืชชั้นสูงเพียงกลุ่มเดียว ที่มีวิวัฒนาการและการปรับตัวให้สามารถเจริญเติบโตได้ดีในน้ำทะเล มักพบบริเวณชายฝั่งน้ำตื้น เกาะ แนวปะการังหรือปากแม่น้ำ ที่มีลักษณะเป็นพื้นทรายหรือทรายปนโคลน และอยู่ในแนวที่มีแสงส่องถึง

จากการสำรวจพบหญ้าทะเลประมาณ 60 ชนิดทั่วโลก โดยในประเทศไทยพบทั้งสิ้นจำนวน 8 สกุล (Genus) 13 ชนิด (Species) 3 วงศ์ (Family) ทั้งยังสามารถแบ่งกลุ่มตามรูปร่างและลักษณะของใบได้เป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่มีใบยาวรี/ใบแบนยาว และกลุ่มที่มีใบกลมรี ดังนี้

• Division Magnoliophyta
• Class Liliopsida
• Order Hydrocharitales

Family Hydrocharitaceae

• Genus Enhalus ได้แก่ Enhalus acoroides หญ้าคาทะเล (ใบแบนยาว)
• Genus Thalassia ได้แก่ Thalassia hemprichii หญ้าชะเงาเต่า (ใบแบนยาว)
• Genus Halophila ได้แก่
  • Halophila ovalis หญ้าใบมะกรูด (ใบกลมรี)
  • Halophila minor หญ้าเงาใบเล็ก (ใบกลมรี)
  • Halophila decipiens หญ้าเงาใส (ใบกลมรี)
  • Halophila beccarii หญ้าใบพาย (ใบกลมรี)
  • Halophila major หญ้าเงาใบใหญ่ (ใบกลมรี)
• Order Potamogetonales

Family Cymodoceaceae

• Genus Syringodium ได้แก่ Syringodium isoetifolium หญ้าต้นหอมทะเล (ใบแบนยาว)
• Genus Halodule ได้แก่
  • Halodule uninervis หญ้ากุยช่ายทะเล (ใบแบนยาว)
  • Halodule pinifolia หญ้ากุยช่ายเข็ม (ใบแบนยาว)
• Genus Cymodocea ได้แก่
  • Oceana serrulata หญ้าชะเงาใบฟันเลื่อย (ใบแบนยาว)
  • Cymodocea rotundata หญ้าชะเงาใบมน (ใบแบนยาว)

Family Potamogetonaceae

• Genus Ruppia ได้แก่ Ruppia maritima หญ้าตะกานน้ำเค็ม (ใบแบนยาว)

สถานการณ์และการกระจายพันธุ์ในประเทศไทย จากฐานข้อมูลการสำรวจทรัพยากรหญ้าทะเลของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ปีงบประมาณ 2563 สรุปขอบเขตพื้นที่ศักยภาพเป็นแหล่งหญ้าทะเล พื้นที่ประมาณ 160,628 ไร่ ใน 17 จังหวัดชายฝั่งทะเล แบ่งเป็นพื้นที่ฝั่งอ่าวไทย 54,148 ไร่ และพื้นที่ฝั่งทะเลอันดามัน 106,480 ไร่

ปัจจุบันพบหญ้าทะเลรวมฝั่งทะเลละ 12 ชนิด โดยทางฝั่งทะเลอันดามัน พบ 12 ชนิด ชนิดที่ไม่พบ คือ หญ้าตะกานน้ำเค็ม ส่วนฝั่งอ่าวไทยพบหญ้าทะเล 12 ชนิดเช่นกัน ชนิดที่ไม่พบคือ หญ้าเงาใบใหญ่

---

เอกสารอ้างอิง

• El Shaffai, A. (2011). Field guide to seagrasses of the Red Sea (A. Rouphael & A. Abdulla, Eds.). IUCN & Total Foundation.
• พิสิฐ แป้นหอม. (2557). ความหลากหลายทางชีวภาพและการรับรู้ข้อมูลการอนุรักษ์หญ้าทะเลบริเวณเกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วิทยานิพนธ์ปริญญาโท. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
• สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง. (2566). วิธีการสำรวจและเก็บตัวอย่างในระบบนิเวศหญ้าทะเล. กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง. โรงพิมพ์ บริษัท บอร์น ทู บี พับลิชชิ่ง จำกัด. 47 หน้า.
• ส่วนเลขานุการคณะกรรมการนโยบายและแผนบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งแห่งชาติ. (2566). สถานการณ์ด้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งและการกัดเซาะชายฝั่งของประเทศ. กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง. โรงพิมพ์ บริษัท ดู คอนเนคชั่น จำกัด. 540 หน้า.